Storz, DSP of Guillemin: welke koppeling hoort waar

De Belgische brandweer koppelt slangen van 45 en 70 mm met DSP-koppelingen en slangen van 110 mm met AR-koppelingen, met Guillemin als derde toegelaten type. Het koninklijk besluit van 30 januari 1975 legt die drie types vast voor alle installaties en uitrustingen voor brandbestrijding. Storz is dus geen Belgische typekoppeling. Frankrijk werkt ook met DSP en AR; Nederland, Duitsland en Luxemburg gebruiken Storz, en de Nederlandse uitvoering met nokafstand 81 mm past niet op de Duitse B-koppeling van 89 mm. Wie bestelt, geeft daarom het systeem en de maat op, en bij Storz ook de nokafstand.

Welke koppeling in welk land

België en Frankrijk koppelen hun persslangen met DSP en AR. Nederland, Duitsland en Luxemburg gebruiken Storz.

Op de Franse schroefkoppeling GFR na zijn al deze koppelingen symmetrisch: de twee helften zijn identiek, dus twee uiteinden van hetzelfde systeem en dezelfde maat passen op elkaar. Tussen Storz en de Belgische types past niets zonder overgangsstuk. Binnen de Storz-familie volstaat de letter evenmin, zoals de rij voor Nederland toont.

Wat het koninklijk besluit van 30 januari 1975 vastlegt

Het koninklijk besluit van 30 januari 1975 legt drie typekoppelingen vast voor de brandbestrijding in België, elk getekend en bemaat in een eigen bijlage. Artikel 1 luidt: "De installaties en uitrustingen voor brandbestrijding moeten voorzien zijn van koppelstukken die gelijkvormig zijn aan een van de types beschreven in de bijlagen 1, 2 en 3 van dit besluit."

• Bijlage 1 beschrijft het "zelfdichtend symmetrisch perskoppelstuk" in de nominale diameters 45 en 70, met of zonder grendel. In de handel heet dat koppelstuk DSP.
• Bijlage 2 beschrijft hetzelfde soort koppelstuk als "type A.R.", getekend in de maat 100/110. In nominale diameter 150 moet het verwisselbaar zijn met het Guillemin-koppelstuk van die maat.
• Bijlage 3 beschrijft het "symmetrisch koppelstuk (type Guillemin)" voor een nominale persdruk NP 16, in de nominale diameters 45, 70, 90, 110 en 150.

De drie types zijn voorgeschreven in gegoten en geanodiseerde aluminiumlegering. Een koper- of roestvrije legering kan in onderling akkoord tussen gebruiker en constructeur.

Het besluit reikt verder dan de brandweer. Een ministeriële omzendbrief van 9 maart 1982 herinnert eraan dat de standaardisering geldt voor "alle natuurlijke en rechtspersonen die over brandbestrijdingsmaterieel beschikken". De omzendbrief noemt de hydranten, de droge en natte kolommen van de gebouwen en "de meeste hydraulische blusmiddelen in de industrie en de gebouwen". De termijn van tien jaar om oudere koppelstukken te vervangen liep af in 1985. Artikel 4 maakt één uitzondering: de bajonetkoppeling voor de standpijp op de ondergrondse hydranten van 80 volgens de norm NBN 309. Voor een concrete installatie leest u de tekst zelf of vraagt u raad aan de preventiedienst van uw hulpverleningszone.

Wat de zones bestellen: de federale technische fiche TF15

De federale technische fiche TF15 Persslangen toont hoe het besluit er in een bestelling uitziet. De fiche, in de versie van 10 april 2017, hoort bij een federale opdracht die op 28 april 2015 werd gegund en geldig was tot 28 april 2019. Slang en koppeling horen er als volgt bij elkaar.

Alle koppelingen op de fiche zijn in geanodiseerde aluminiumlegering, en Storz staat er alleen op de slang van 150 mm. De leverancier die de fiche vermeldt, is Belgian Fire Safety. Die opdracht is afgelopen, maar de combinatie van 45 en 70 mm met DSP en van 110 mm met AR is die uit de bijlagen van het besluit.

DSP en AR: de perskoppeling van België en Frankrijk

DSP en AR zijn allebei zelfdichtende symmetrische koppelstukken, beschreven in de bijlagen 1 en 2 van het besluit. Waar de letters DSP voor staan, is omstreden; de wettelijke naam is die uit het besluit. In België heten de maten naar de slang: DSP 45 en DSP 70. In Franse brandweerdocumenten heet hetzelfde paar DSP 40 en DSP 65, en het zit er op slangen van 45 en 70 mm. Staat op een technische fiche DSP 40/45 of DSP 65/70, dan gaat het om die twee maten. Het besluit tekent de AR-koppeling in de maat 100/110, voor de slang van 110 mm. In Frans opleidingsmateriaal is ze te herkennen aan de golfvormige grendel, die geleidelijk aanspant.

De grendel is het detail dat op elke bestelbon moet staan. Het besluit tekent elk koppelstuk in twee uitvoeringen, met grendel en zonder. Volgens de technische fiche van een Franse fabrikant belet de grendel dat de helften loskomen door trillingen van de pomp of door een slang die verdraait. Volgens dezelfde fiche moet minstens één helft van de verbinding er een hebben. Op de federale fiche voor de halfzware autopomp (TF06, november 2006) hebben de vier persuitgangen van 70 mm een DSP-koppeling zonder grendel. De slang die daarop komt, heeft een koppeling met grendel nodig. Onze DSP- en AR-koppelingen zijn er als slangkoppeling, schroefdraadkoppeling, verloopstuk en blindkoppeling.

Guillemin: het derde Belgische type

Guillemin is het derde type uit het besluit en staat op de federale slangenfiche aan de twee uiteinden van het gamma: op de slang van 25 mm voor bosbranden en op die van 150 mm. Het besluit vermeldt Guillemin voor NP 16 in vijf nominale diameters van 45 tot 150. De maat 150 bestaat alleen met grendel.

Guillemin is ook een gangbare industriële slangkoppeling, en de toegelaten druk hangt af van de uitvoering. EN 14420-8 behandelt de Guillemin-koppelstukken met grendel voor slangen tot 10 bar, voor vloeistoffen en voor vaste stoffen zoals poeders en granulaten. Stoom en vloeibaar gas vallen erbuiten. De Franse norm NF E29-572 van oktober 2020 behandelt de koppelstukken zonder grendel, tot een bedrijfsdruk van 16 bar. Vraag bij een bestelling van Guillemin-koppelingen de norm en de toegelaten druk op en vergelijk ze met wat uw pomp levert.

Het besluit eist de verwisselbaarheid met Guillemin alleen voor de AR-koppeling in maat 150. Voor de kleinere maten beschrijft het DSP en Guillemin als afzonderlijke types. Ga er niet van uit dat een DSP-helft en een Guillemin-helft van dezelfde nominale diameter samen waterdicht zijn.

Storz: één naam, verschillende nokafstanden

Storz is de koppeling van Duitsland, Luxemburg en Nederland, en een Storz-maat ligt vast door de nokafstand. Duitse slangen volgens DIN 14811 heten naar hun koppeling: D 25, C 42, C 52, B 75 en A 110. Het getal is de binnendiameter in millimeter. De nokafstanden die voor deze maten worden opgegeven, zijn 31 mm voor D, 66 mm voor C, 89 mm voor B en 133 mm voor A. Luxemburg volgt de Duitse maten. De gids van het CGDIS van februari 2023 vraagt minstens twee Storz B-aansluitingen op een bovengrondse hydrant en Storz C-aansluitingen van 42 mm op elke verdieping van een droge stijgleiding.

Nederland wijkt af. De meeste Nederlandse korpsen gebruiken Storz met nokafstand 81 mm op hun slangen van 52 mm, op hun slangen van 75 mm en op de armaturen, zodat alles in het korps onderling koppelt. Een Nederlandse Storz-koppeling van 81 mm past niet zonder verloopstuk op een Duitse B-koppeling van 89 mm. Controleer de nokafstand voor u een Storz-koppeling voor een Nederlands korps bestelt, en zet ze in millimeter op de bestelbon. Hoe u ze meet, staat in ons artikel over koppelingsmaten en hoe u ze meet.

In België is Storz geen typekoppeling, maar ze komt wel voor. TF15 vermeldde Storz op de slang van 150 mm, en in ons eigen gamma zijn de lijnmengers, standpijpen, waterschermen en zuigkorven er met DSP of met Storz. Voor een klant in Nederland of Luxemburg is Storz de juiste keuze. Wij leveren Storz-koppelingen en koppelingssleutels voor Storz en Guillemin.

Gemengde sites en grensstreek: waar het overgangsstuk hoort

Waar twee systemen samenkomen, is het antwoord van het besluit het overgangsstuk. Artikel 2 gaf de openbare brandweerdiensten twee jaar om over "een voldoend aantal overgangsstukken" te beschikken voor de uitrustingen en installaties in het gebied waar ze kunnen worden opgeroepen. Artikel 3 vroeg hetzelfde van de private diensten voor brandvoorkoming en -bestrijding, zodat hun materieel op de drie typekoppelingen aansluit.

Ons advies voor een Belgische site: zet DSP 45, DSP 70 of AR 110 op elk punt waar de hulpverleningszone aankoppelt, dus op hydranten, voedingen van stijgleidingen en verdeelstukken. Een toestel dat met een andere koppeling is geleverd, bijvoorbeeld een pomp van Duitse makelij met Storz B-uitgangen, krijgt een vast overgangsstuk. De zone komt aan met DSP-slangen. Een overgangsstuk dat op de uitgang zit, is er wanneer de slang wordt uitgerold; een overgangsstuk in een kast is er misschien niet.

Een overgangsstuk kost u meer dan de aankoopprijs: elk stuk is een extra verbinding, een extra dichting en een los onderdeel. Hebt u er meer dan een paar nodig, dan vervangt u beter de koppelingen op de slangen. Gebruik op de bestelbon het juiste woord: een verloopstuk verandert de maat binnen één systeem (DSP 70 naar DSP 45), een overgangsstuk verandert van systeem (Storz naar DSP). Camlock is een koppeling voor de overslag van vloeistoffen en hoort niet bij de drie types van het besluit; waar ze wel thuishoort, leest u in ons artikel over de types camlock-koppelingen.

Voor een offerte hebben wij per aansluiting vier gegevens nodig: het systeem, de maat (bij Storz de nokafstand in millimeter), met of zonder grendel, en de slangdiameter of de schroefdraad aan de andere kant. Stuur ons die lijst, met een foto als u twijfelt, en wij zoeken de onderdelen bij elkaar uit ons gamma koppelingen. Vervangt u meteen ook de slangen, lees dan hoe u een brandslang kiest.

Veelgestelde vragen