Soorten blusschuim: welk schuimconcentraat voor welke brand

Vier soorten schuimvormend middel (SVM) volstaan voor bijna elke inzet: fluorvrij schuim voor koolwaterstofbranden, alcoholbestendig (AR) schuim voor vloeistoffen die met water mengen, zoals alcoholen en aceton, klasse A-schuim voor vaste stoffen en oefenschuim. Bij vloeistofbranden wordt doorgaans 3 % of 6 % bijgemengd, bij klasse A-branden 0,1 tot 1 %. AFFF, het filmvormende schuim met fluorhoudende oppervlakteactieve stoffen, wordt in de EU uitgefaseerd door Verordening (EU) 2025/1988.

De schuimsoorten naast elkaar

De brandstof bepaalt welk schuimvormend middel u nodig hebt, en het middel bepaalt het bijmengpercentage. Dat percentage is het aandeel concentraat in de schuimoplossing: bij 3 % bevat 100 liter oplossing 3 liter concentraat en 97 liter water.

De percentages in de eerste drie rijen zijn die van fabrikant BIOEX voor ECOPOL, voor klasse A-middelen in het algemeen en voor BIO T. Een ander merk, of een andere versie van hetzelfde product, kan een ander percentage hebben. Lees dus het etiket op het vat voor u de lijnmenger (ook tussenmenger genoemd) instelt. Er bestaan ook fluorvrije concentraten die niet alcoholbestendig zijn. Die zijn alleen voor koolwaterstoffen bedoeld.

Koolwaterstoffen of polaire oplosmiddelen: wanneer schuim alcoholbestendig moet zijn

Klasse B-branden vallen uiteen in twee groepen, en het verschil is of de vloeistof met water mengt. Benzine, diesel en andere koolwaterstoffen doen dat niet. Alcoholen, aceton en andere polaire oplosmiddelen wel, en zij breken een schuim af dat niet alcoholbestendig is. Een AR-concentraat bevat een polymeer dat een beschermende laag vormt tussen de brandende vloeistof en het schuim.

EN 1568-4, de Europese testnorm voor schuim op met water mengbare vloeistoffen, werkt met maar twee brandstoffen: aceton en isopropanol. Het toepassingsgebied van de norm waarschuwt dat schuim op andere vloeistoffen van die groep merkelijk anders kan presteren en noemt methylethylketon (MEK) als voorbeeld. Slaat u een ander oplosmiddel op, vraag de schuimfabrikant dan testresultaten op die vloeistof voor u op het percentage van het etiket vertrouwt.

Waar beide groepen kunnen voorkomen, raden wij één alcoholbestendig concentraat voor alles aan, eerder dan twee aparte producten. De ploeg heeft dan één product op het voertuig en één stand op de lijnmenger, en het verkeerde vat kan niet bij de verkeerde brand terechtkomen. ECOPOL past in die aanpak: volgens de productpagina van BIOEX over ECOPOL wordt het aan 3 % gebruikt op branden van koolwaterstoffen en polaire oplosmiddelen, en vanaf 0,3 % op klasse A-branden. Kijk wel na welke versie u hebt, want ECOPOL 3x6 vraagt 6 % op polaire oplosmiddelen.

AFFF: het filmvormende schuim dat verdwijnt

AFFF staat voor aqueous film forming foam, en die film komt van fluorhoudende oppervlakteactieve stoffen. Tussen de brandstof en het schuim spreidt zich een dunne waterfilm uit die de vloeistof koelt en de dampen tegenhoudt. Die fluorverbindingen zijn PFAS, en Verordening (EU) 2025/1988 maakt een einde aan het gebruik ervan in blusschuim. Vanaf 23 oktober 2030 mag blusschuim met 1 mg/l PFAS of meer niet meer in de handel worden gebracht of worden gebruikt. Voor openbare brandweerdiensten en voor opleiding en tests stopt het gebruik op 23 april 2027, met de uitzonderingen die lid 6 van de beperking opsomt. Seveso-inrichtingen krijgen tijd tot 23 oktober 2035. In ons artikel over de termijnen van het PFAS-verbod voor blusschuim leest u welke datum voor wie geldt.

Fluorvrij schuim werkt met de schuimdeken zelf, zonder film. BIOEX waarschuwt dat de overstap geen "drop-in"-vervanging van AFFF is. Kijk bij de overstap het bijmengpercentage, de schuimstraalpijp en de lijnmenger opnieuw na.

Klasse A-schuim: één liter op duizend

Een klasse A-concentraat verlaagt de oppervlaktespanning van water. Het water dringt door in hout, balen of vegetatie in plaats van eraf te lopen, en het schuim blijft op het oppervlak kleven. De percentages zijn laag, van 0,1 tot 1 %: bij 0,1 % bevat 1000 liter oplossing 1 liter concentraat.

BIO FOR N is het klasse A-schuim in ons gamma, fluorvrij en biologisch afbreekbaar, voor natuurbranden, woningbranden en voertuigbranden. Het hecht aan verticale oppervlakken en is bruikbaar als zwaar schuim, middelschuim en lichtschuim. BIOEX geeft een bijmenging op vanaf 0,1 % bij klasse A-branden en 0,5 % bij koolwaterstofbranden.

Het product heeft twee grenzen. BIOEX vermeldt het alleen voor kleine koolwaterstofbranden en stelt het niet voor als alcoholbestendig. Voor een tank, een inkuiping of eender welk polair oplosmiddel neemt u een klasse B-concentraat. De tweede grens is de dosering: onze lijnmengers hebben een schaal van 0, 1, 2, 3, 4, 5 en 6 %, en dat is te grof voor 0,1 of 0,5 %. Onder 1 % hebt u een menger nodig die voor die lage percentages gebouwd is.

Oefenschuim blijft op het oefenterrein

Oefenschuim heeft bewust beperkte bluseigenschappen. BIO T vormt een licht schuim waarbij de brandstof snel opnieuw ontsteekt, zodat een ploeg de oefening kan herhalen, en het schuim breekt snel af. BIOEX heeft het ontwikkeld voor brandoefeningen op klasse A- en klasse B-branden en voor het afstellen van schuimsystemen, aan 3 % of 6 %. De fabrikant vermeldt uitdrukkelijk dat het niet geschikt is voor echte brandbestrijding.

Houd oefenschuim gescheiden van de operationele voorraad en markeer de vaten, zodat een oefenvat nooit op een voertuig belandt. Bestel wat u binnen twee jaar verbruikt: BIOEX geeft 2 jaar garantie op oefenschuim, tegenover 10 jaar op synthetische schuimvormende middelen voor echte inzet.

Zwaar schuim, middelschuim en lichtschuim

Het verschuimingsgetal is het volume afgewerkt schuim gedeeld door het volume schuimoplossing waaruit het ontstaan is. Onder 20 spreekt men van zwaar schuim, van 20 tot minder dan 200 van middelschuim en vanaf 200 van lichtschuim. In het Engels heet dat low, medium en high expansion, in het Frans bas, moyen en haut foisonnement.

De schuimstraalpijp of de schuimgenerator bepaalt de verschuiming, veel meer dan het concentraat: ECOPOL, BIO FOR N en BIO T zijn elk bruikbaar op de drie niveaus. Met 200 l/min schuimoplossing levert een verschuimingsgetal van 10 per minuut 2 m³ schuim, een verschuimingsgetal van 100 levert 20 m³.

Als vuistregel geldt het volgende. Zwaar schuim is compact en kan met een schuimstraalpijp of een monitor ver worden geworpen. Het is de gebruikelijke keuze bij koolwaterstofbranden in tankopslag en raffinaderijen. Middelschuim bedekt een plas of een opslag van oplosmiddelen snel en met weinig water, maar is gevoeliger voor wind. Lichtschuim vult ruimtes zoals magazijnen, kelders en machinekamers. Volgens het overzicht van BIOEX over zwaar schuim, middelschuim en lichtschuim is het niet geschikt voor gebruik buiten. Onze zelfaanzuigende schuimstraalpijpen maken zwaar schuim, middelschuim of beide, in 200, 400 en 800 l/min.

Hoeveel schuimvormend middel hebt u nodig?

Het verbruik is debiet maal percentage maal tijd: het debiet schuimoplossing van de straalpijp in l/min, het bijmengpercentage en het aantal minuten dat u wilt schuimen. Een schuimstraalpijp van 400 l/min aan 3 % verbruikt 400 × 0,03 = 12 liter concentraat per minuut, of 180 liter in een kwartier. Aan 6 % verdubbelt dat tot 24 l/min en 360 liter.

De tijden zijn naar beneden afgerond op volle minuten. 100 en 150 liter zijn de twee tankinhouden van onze mobiele schuimunit. 200, 400 en 800 l/min zijn de maten van onze lijnmengers en schuimstraalpijpen, en die twee moeten hetzelfde nominale debiet hebben. Ons artikel over de werking van de tussenmenger of lijnmenger beschrijft de opstelling.

Hoelang u moet kunnen schuimen, volgt uit uw noodplan of uit het ontwerp van de installatie. Vertrek van die duur en reken terug naar liters.

Wat EN 1568 over een concentraat zegt

EN 1568 is de Europese norm voor schuimvormende middelen en telt vier delen. Deel 1, 2 en 3 gaan over middelschuim, lichtschuim en zwaar schuim op vloeistoffen die niet met water mengen, deel 4 over zwaar schuim op vloeistoffen die wel met water mengen. Eén concentraat kan aan meerdere delen voldoen, en daarom somt een technische fiche ze apart op. Voor polaire oplosmiddelen hoort deel 4 erbij.

Kijk ook naar de editie en de exacte productnaam. In maart 2026 is een nieuwe editie van de vier delen geratificeerd, als opvolger van EN 1568:2018. Oudere certificaten verwijzen naar 2018. Elk deel bepaalt dat een typegoedkeuring vervalt bij elke wijziging in de samenstelling van het goedgekeurde product. Een certificaat voor de ene versie van een concentraat zegt niets over een andere versie.

Schuimvormend middel bewaren en van product veranderen

Meng geen twee concentraten in één tank zonder gegevens van de fabrikant. De FAQ van BIOEX over schuimvormende middelen neemt daarvoor de aanbeveling van de NFPA over: schuimvormende middelen van verschillende merken en types worden niet samen opgeslagen, tenzij de fabrikant met specifieke gegevens aantoont dat ze verenigbaar zijn. Vul een halfvolle tank dus niet bij met een ander product, en begin elke overschakeling met een lege, gereinigde tank. Was het oude product een fluorhoudend schuim, dan hangt aan die reiniging een wettelijke grens: het fluorvrije schuim dat nadien uit de gereinigde apparatuur komt, mag hoogstens 50 mg/l PFAS bevatten.

Laat ons via de contactpagina weten welke vloeistoffen er op uw site liggen, welk debiet uw schuimstraalpijpen hebben en wat er vandaag in uw tanks zit. Dan bepalen wij samen met u het concentraat en het aantal liters. Alle schuimvormende middelen en schuimtoebehoren staan op onze pagina blusschuim en toebehoren.

Veelgestelde vragen